Photo credit : faraj chopdar, mahswad
गणेश चतुर्थीच्या दिवशी
आकाशात चंद्र-शुक्राचा
दुर्मिळ नजारा !
कोरचंद्राच्या सान्निध्यात तेजस्वी शुक्र
खगोलप्रेमींसाठी पर्वणी, सोशल मीडियावर छायाचित्रांची चर्चा
सातारा | प्रतिनिधी
गणेश चतुर्थीच्या मंगलमय वातावरणात सोमवारी (दि. १४ सप्टेंबर) सायंकाळी आकाशात एक विलोभनीय खगोलीय नजारा पाहायला मिळाला. पश्चिमेकडील आकाशात बारीक कोरचंद्रासोबत अत्यंत तेजस्वी दिसणारा शुक्र ग्रह नागरिकांचे लक्ष वेधून घेत होता. चंद्र आणि शुक्राची ही जवळीक सर्वसामान्यांसह खगोलप्रेमींसाठी विशेष आकर्षण ठरली.
१४ सप्टेंबर २०२६ रोजी चंद्र-शुक्राची ‘Lunar Occultation of Venus’ अर्थात चंद्राने शुक्राला झाकण्याची खगोलीय घटना घडली. या घटनेच्या दृश्यतेचा पट्टा भारतासह आशिया, मध्यपूर्व, युरोप आणि आफ्रिकेतील काही भागांतून गेला. खगोलशास्त्रीय माहितीनुसार या घटनेचा जागतिक कालावधी ०९:२६ ते १३:४२ UTC असा होता.
या घटनेचे विशेष आकर्षण म्हणजे चंद्र स्वतः बारीक कोरीच्या रूपात दिसत असताना शुक्र ग्रहही दुर्बिणीतून पाहिल्यास कोरीसारखा दिसू शकतो. त्यामुळे ‘डबल क्रेसेंट’सदृश दृश्य निर्माण झाले. उघड्या डोळ्यांनी पाहताना मात्र शुक्र अत्यंत तेजस्वी बिंदूसारखा दिसतो. सूर्यास्ताच्या आसपास पश्चिम क्षितिजाकडे पाहणाऱ्या नागरिकांना चंद्र आणि शुक्राची जवळीक विशेष उठून दिसत होती. स्वच्छ आकाश असलेल्या ठिकाणी हे दृश्य अधिक स्पष्टपणे टिपता आले. अनेकांनी मोबाईल कॅमेऱ्यांतून या आकाशीय सोहळ्याची छायाचित्रे आणि व्हिडिओ टिपले.
विशेष योगायोग म्हणजे यंदाची गणेश चतुर्थी १४ सप्टेंबर रोजीच आहे. गणेश चतुर्थीच्या दिवशी चंद्रदर्शन टाळण्याची धार्मिक परंपरा महाराष्ट्रासह देशाच्या विविध भागांत रूढ आहे. पौराणिक कथेनुसार गणेश चतुर्थीच्या दिवशी चंद्राने भगवान श्रीगणेशाची केलेली अवहेलना आणि त्यानंतर चंद्राला मिळालेला शाप यामुळे या दिवशी चंद्रदर्शन केल्यास अपवाद किंवा ‘मिथ्या दोष’ येतो, अशी श्रद्धा आहे. त्यामुळे गणेशभक्तांमध्ये या दिवशी चंद्राकडे पाहणे टाळण्याची प्रथा आहे.
याच कारणामुळे सोमवारी आकाशात घडलेल्या या दुर्मिळ खगोलीय घटनेबाबत एक वेगळाच विरोधाभास पाहायला मिळाला. एका बाजूला खगोलप्रेमींसाठी हा अभ्यासाचा आणि निरीक्षणाचा विशेष क्षण होता, तर दुसऱ्या बाजूला गणेश चतुर्थीच्या धार्मिक परंपरेमुळे अनेक गणेशभक्तांनी चंद्रदर्शन जाणीवपूर्वक टाळले.
चंद्रदर्शनाबाबतची धार्मिक श्रद्धा ही सांस्कृतिक आणि पौराणिक परंपरेचा भाग आहे, तर चंद्र-शुक्राची जवळीक किंवा शुक्राचे चंद्रामागे जाणे ही पूर्णपणे खगोलशास्त्रीय घटना आहे. त्यामुळे या घटनेकडे पाहताना श्रद्धा आणि विज्ञान या दोन्हींचा स्वतंत्र संदर्भ समजून घेणे महत्त्वाचे ठरते. गणेश चतुर्थीच्या दिवशीच आकाशात घडलेली ही दुर्मिळ खगोलीय घटना त्यामुळे यंदाच्या गणेशोत्सवातील एक आगळावेगळा योग ठरली आहे. आकाशातील या नयनरम्य दृश्याची छायाचित्रे आणि व्हिडिओ सोशल मीडियावरही चर्चेचा विषय ठरत आहेत. खगोलप्रेमींसाठी पर्वणी आणि गणेशभक्तांसाठी श्रद्धेचा दिवस—या दोन्हींचा अनोखा संगम सोमवारी आकाशात अनुभवायला मिळाला.
0 Comments
ही कोणत्याही सरकारी योजनेची अधिकृत वेबसाईट नाही. किंवा कोणत्याही शासनाशी संबंधित नाही. कृपया याला official website म्हणून मानू नका आणि खाली कमेंट मधे आपला संपर्क क्रमांक अथवा मोबाईल क्रमांक यासारखी कोणतीही वैयक्तिक माहिती सोडू नका. आम्ही कोणत्याही योजने संदर्भातील तक्रारींवर लक्ष देवू शकत नाही. आम्ही आमच्या सर्व अभ्यागतांना संबंधित तक्रारी, योजनेबाबतच्या चौकशी किंवा संकेतस्थळावर प्रकाशित केलेल्या माहितीसाठी संबंधित विभागाच्या अधिकृत संकेतस्थळावर किंवा संबंधित अधिकाऱ्यांना भेट देऊन खात्री करावी अशी विनंती करीत आहोत . धन्यवाद!